Maharashtra · Scholarship 2025
Scholarship 2025 — Std 5 Paper II
Pre-Upper Primary Scholarship Examination held on 9 February 2025. Marathi Medium, English and Intelligence Test. All 75 questions with the official MSCE answer key and short explanations. Practise online, or print the clean A4 paper.
75Questions
150Marks
90Minutes
मराठीMedium
0 marks
0 of 75 attempted
MAK LABS · maklabs.in
पूर्व उच्च प्राथमिक शिष्यवृत्ती परीक्षा (इयत्ता 5 वी), फेब्रुवारी 2025
पेपर II — तृतीय भाषा व बुद्धिमत्ता चाचणी
महाराष्ट्र राज्य परीक्षा परिषद, पुणे
सूचना
- या प्रश्नपत्रिकेत दोन विभाग आहेत. विभाग I मध्ये तृतीय भाषा विषयाचे 1 ते 25 प्रश्न आहेत. विभाग II मध्ये बुद्धिमत्ता चाचणी विषयाचे 26 ते 75 प्रश्न आहेत. सर्व 75 प्रश्न सोडविणे आवश्यक आहे.
- प्रत्येक प्रश्नाला 2 गुण आहेत.
- प्रश्नपत्रिका सोडविण्यासाठी 90 मिनिटांचा कालावधी आहे.
- प्रत्येक प्रश्नासाठी चार पर्याय दिले आहेत. त्यांपैकी अचूक पर्याय निवडा.
- उत्तरसूची प्रश्नपत्रिकेच्या शेवटी दिली आहे.
विभाग I — तृतीय भाषा : इंग्रजी
प्रश्न 1 ते 251.Choose the correct alternative of a contracted form to complete the sentence.
__________ throw the garbage here.
__________ throw the garbage here.
- (1) Aren’t
- (2) Doesn’t
- (3) Haven’t
- (4) Don’t
स्पष्टीकरण: This is an order (a rule). We say ‘Don’t throw the garbage here.’ Don’t = Do not.
2.Choose the correct alternative for the given sentence. It is quarter to nine. 
- (1)
- (2)
- (3)
- (4)
स्पष्टीकरण: Quarter to nine = 8:45. The long hand points to 9 and the short hand is just before 9. Clock (2) shows this.
3.Choose the incorrect pair of rhyming words.
- (1) house - mouse
- (2) toy - boy
- (3) tall - tell
- (4) make - take
स्पष्टीकरण: ‘Tall’ and ‘tell’ do not end with the same sound. So they do not rhyme.
4.Choose the sentence with correct punctuation marks.
- (1) my brother lives in Mumbai
- (2) My brother lives in mumbai
- (3) my brother lives in mumbai
- (4) My brother lives in Mumbai
स्पष्टीकरण: A sentence begins with a capital letter. The name of a place, Mumbai, also begins with a capital letter.
5.Choose the correct alternative to make a meaningful sentence.
Please __________ for me.
Please __________ for me.
- (1) wait
- (2) weight
- (3) wet
- (4) wets
स्पष्टीकरण: ‘Wait’ means to stay till someone comes. ‘Weight’ sounds the same but means how heavy a thing is.
6.Choose the correct alternative
- (1) My father is the teacher.
- (2) My father is an teacher.
- (3) The my father is a teacher.
- (4) My father is a teacher.
स्पष्टीकरण: ‘Teacher’ begins with a consonant sound, so we use ‘a’. ‘My father is a teacher.’
7.Choose the correct alternative for the following sentence.
Some students are playing __________ the school.
Some students are playing __________ the school.
- (1) students
- (2) school
- (3) in front of
- (4) are
स्पष्टीकरण: The blank needs a word that shows place. ‘In front of the school’ is correct.
8.Rearrange the letters to form a meaningful word. Choose the correct alternative:
erlfow
erlfow
- (1) follow
- (2) fellow
- (3) flower
- (4) flour
स्पष्टीकरण: The letters e, r, l, f, o, w make the word ‘flower’.
9.Complete the word register.
pan, spoon, grinder, knife __________ ?
pan, spoon, grinder, knife __________ ?
- (1) wire
- (2) mixer
- (3) chalk
- (4) spanner
स्पष्टीकरण: All the words are things used in the kitchen. A mixer is also used in the kitchen.
10.Choose the correct alternative to complete the sentence.
My friend is __________ his mother in the kitchen.
My friend is __________ his mother in the kitchen.
- (1) help
- (2) helps
- (3) helping
- (4) helped
स्पष्टीकरण: After ‘is’ we use the -ing form of the verb. ‘My friend is helping his mother.’
11.Read all the sentences and choose the wrong one.
- (1) Rajesh runs fast
- (2) Rajesh sings nearly
- (3) Rajesh speaks loudly
- (4) Rajesh walks slowly
स्पष्टीकरण: ‘Nearly’ means almost. It does not tell how someone sings. So ‘Rajesh sings nearly’ is wrong.
12.This arrow shows __________ direction. 
- (1) upward
- (2) downward
- (3) right
- (4) left
स्पष्टीकरण: The arrow points up. So it shows the upward direction.
13.Fill in the blanks.
__________ new dress is very nice.
__________ new dress is very nice.
- (1) Raju
- (2) Raju’s
- (3) Rajus
- (4) raju’s
स्पष्टीकरण: The dress belongs to Raju. We show this with ’s: Raju’s new dress. The name begins with a capital letter.
14.Find the odd man out.
- (1) Knee
- (2) Kind
- (3) King
- (4) Kite
स्पष्टीकरण: In ‘knee’ the letter k is silent. In the other words k is spoken. The MSCE final answer key also accepts (2) ‘kind’: it is an adjective, while knee, king and kite are nouns.
15.Choose the correct punctuation mark to complete the sentence.
What a pile of gold you have there
What a pile of gold you have there
- (1) Question mark
- (2) Apostrophe
- (3) Exclamation mark
- (4) Full stop
स्पष्टीकरण: The sentence shows surprise. So it ends with an exclamation mark (!).
16.Your friend helped you at the right time. What will you say to him? Choose the correct alternative.
- (1) Wish you all the best
- (2) Congratulations
- (3) Have a nice day
- (4) Thank you so much
स्पष्टीकरण: When someone helps us, we thank him. ‘Thank you so much.’
17.Complete the grid of animals by choosing proper set of alphabets. 
- (1) kbrc
- (2) bkrc
- (3) rbck
- (4) brkc
स्पष्टीकरण: The animals are rabbit, kangaroo and crocodile. Blank 1 = b, blank 2 = k, blank 3 = r, blank 4 = c. So the set is ‘bkrc’.
18.Fill in the blank with the correct alternative.
March is the __________ month of the year.
March is the __________ month of the year.
- (1) three
- (2) second
- (3) third
- (4) first
स्पष्टीकरण: January, February, March. March is the third month.
19.Observe the picture and choose the correct shape. 
- (1) triangle
- (2) rectangle
- (3) square
- (4) circle
स्पष्टीकरण: The screen is longer than it is high. So its shape is a rectangle.
20.Choose the correct alternative that shows the action word.
- (1) lovely
- (2) noise
- (3) monkey
- (4) yawn
स्पष्टीकरण: ‘Yawn’ is something we do. It is an action word (verb).
21.Observe the picture and choose the correct alternative. 
- (1) a stomach ache
- (2) a headache
- (3) fever
- (4) cough and cold
स्पष्टीकरण: The woman is sneezing with a handkerchief. She has a cough and cold.
Instructions for Q. 22 to Q. 24 : Read the following passage carefully and answer the questions.
Once there was an emperor in China who was very fond of gardening. He loved plants and gardens. He even enjoyed working in his gardens. People came from far and wide to see his beautiful gardens.
22.Who was very fond of gardening?
- (1) china
- (2) an emperor
- (3) people
- (4) plants
स्पष्टीकरण: The passage says, ‘there was an emperor in China who was very fond of gardening.’
23.Choose the correct pair from the passage.
- (1) lovely plants
- (2) far people
- (3) beautiful garden
- (4) brave emperor
स्पष्टीकरण: The passage has the words ‘beautiful gardens’. The other pairs are not in the passage.
24.Choose the correct alternative to complete the sentence.
The emperor enjoyed __________ .
The emperor enjoyed __________ .
- (1) plants
- (2) beautiful flower
- (3) working in the palace
- (4) working in the gardens
स्पष्टीकरण: The passage says, ‘He even enjoyed working in his gardens.’
25.Look at the picture carefully and select the correct alternative. 
- (1) Come here
- (2) Let me think
- (3) I can’t hear you
- (4) What’s wrong?
स्पष्टीकरण: The man has put his hand behind his ear. It means he cannot hear well.
विभाग II — बुद्धिमत्ता चाचणी
प्रश्न 26 ते 7526.शेजारील आकृतीत घन आकाराच्या फाशाची घडणी दाखवली आहे. या घडणीवरून फासा तयार केला तर निश्चितपणे तो खालीलपैकी कोणता नसेल? 
- (1)
- (2)
- (3)
- (4)
स्पष्टीकरण: घडणीत एका रांगेत मध्ये एक पृष्ठ सोडून असलेली पृष्ठे समोरासमोर येतात. म्हणून 4 च्या समोर 3, 1 च्या समोर 6 व 5 च्या समोर 2. समोरासमोरची पृष्ठे एकाच वेळी दिसत नाहीत. फासा (3) मध्ये 5 व 2 शेजारी दिसतात. म्हणून तो फासा शक्य नाही.
प्रश्न क्र. 27 व 28 साठी सूचना - खालील प्रश्नाकृतीची आरशातील प्रतिमा कशी दिसेल ते पर्यायी उत्तर आकृत्यांमधून निश्चित करा.
27.प्रश्नाकृती : 295 
- (1)
- (2)
- (3)
- (4)
स्पष्टीकरण: आरसा उजव्या बाजूला आहे. डावी व उजवी बाजू बदलते; वर व खाली तशीच राहते. म्हणून क्रम 5, 9, 2 होतो व प्रत्येक अंक उलटा (बाजूने) दिसतो. आकृती (4) अशी आहे.
28.प्रश्नाकृती : CRY 
- (1)
- (2)
- (3)
- (4)
स्पष्टीकरण: आरशात क्रम Y, R, C होतो व प्रत्येक अक्षर बाजूने उलटे दिसते. वर व खाली बदलत नाही. आकृती (1) अशी आहे.
प्रश्न क्र. 29 व 30 साठी सूचना - खालील प्रश्नाकृतीचे पाण्यातील प्रतिबिंब कसे दिसेल ते पर्यायी उत्तर आकृत्यांमधून निश्चित करा.
29.प्रश्नाकृती : 
- (1)
- (2)
- (3)
- (4)
स्पष्टीकरण: पाण्यातील प्रतिबिंबात वर व खाली अदलाबदल होते; डावी व उजवी बाजू तशीच राहते. खालची ओळ (वर्तुळ, P) वर जाते व P उलटा होतो. L व त्रिकोण खाली जाऊन उलटे होतात. आकृती (4) मध्ये चारही बरोबर आहेत.
30.प्रश्नाकृती : 671 
- (1)
- (2)
- (3)
- (4)
स्पष्टीकरण: पाण्यातील प्रतिबिंबात 6, 7, 1 हा क्रम तसाच राहतो, पण प्रत्येक अंक उलटा (वरचा भाग खाली) होतो. आकृती (3) अशी आहे.
प्रश्न क्र. 31 ते 35 साठी सूचना - पुढील प्रश्नात पहिल्या व दुसऱ्या पदाचा जसा संबंध आहे, अगदी तसाच संबंध तिसऱ्या व चौथ्या पदात आहे. तो संबंध शोधा व प्रश्नचिन्हाच्या जागी योग्य पर्याय लिहा.
31.देवराई : महाराष्ट्र : : शरणवन : ?
- (1) राजस्थान
- (2) मध्यप्रदेश
- (3) गुजरात
- (4) उत्तरप्रदेश
स्पष्टीकरण: देवाच्या नावाने राखलेल्या वनाला महाराष्ट्रात ‘देवराई’ म्हणतात. मध्यप्रदेशात त्याला ‘शरणवन’ म्हणतात.
32.प्रश्नचिन्हाच्या जागी येणारी आकृती शोधा. 
- (1)
- (2)
- (3)
- (4)
स्पष्टीकरण: पहिली आकृती अर्धा फेरा (180°) फिरल्यावर दुसरी आकृती मिळते: दांडा डावीकडून उजवीकडे जातो व पांढरा भाग वर-उजवीकडून खाली-डावीकडे येतो. तिसरी आकृतीही तशीच फिरवा: उंचवटा उजवीकडे व पांढरा भाग वर-उजवीकडे जातो. ती आकृती (1) आहे.
33.प्रश्नचिन्हाच्या जागी येणारी आकृती शोधा. 
- (1)
- (2)
- (3)
- (4)
स्पष्टीकरण: पहिल्या आकृतीतून दुसरी आकृती होताना प्रत्येक गट समोरच्या भागात जातो व त्यातील एक आकार कमी होतो. तिसऱ्या आकृतीत 3 दांड्या, 4 थेंब, 7 चांदण्या व 2 ठिपके आहेत. म्हणून उत्तरात 1 ठिपका, 6 चांदण्या, 3 थेंब व 2 दांड्या समोरच्या भागात हव्यात. आकृती (3) अशी आहे.
34.11 : 110 : : 13 : ?
- (1) 166
- (2) 129
- (3) 165
- (4) 156
स्पष्टीकरण: 11 × 10 = 110, म्हणजे संख्या × तिच्यापेक्षा एकने लहान संख्या. म्हणून 13 × 12 = 156.
35.59 : 1914 : : 47 : ?
- (1) 145
- (2) 1211
- (3) 1112
- (4) 1811
स्पष्टीकरण: दुसऱ्या पदाचा छेद = पहिल्या पदाचा अंश + छेद : 5 + 9 = 14. म्हणून येथे 4 + 7 = 11. कोणताही पर्याय पूर्णपणे बसत नाही. म्हणून अंतिम उत्तरसूचीत (2), (3) किंवा (4) यांपैकी कोणतेही उत्तर ग्राह्य धरले आहे.
प्रश्न क्र. 36 व 37 साठी सूचना - खालील प्रश्नाकृतीशी तंतोतंत जुळणारी आकृती पर्यायांतून निवडा.
36.प्रश्नाकृती : 
- (1)
- (2)
- (3)
- (4)
स्पष्टीकरण: (1) मध्ये कुऱ्हाडीचे पाते सरळ आहे, (2) मध्ये चांदणीऐवजी फूल आहे व (3) मध्ये कुऱ्हाड उलट्या बाजूला आहे. फक्त (4) सर्व भागांत जुळते.
37.प्रश्नाकृती : 
- (1)
- (2)
- (3)
- (4)
स्पष्टीकरण: (1) मध्ये जास्तीचा कान आहे, (2) मध्ये थेंबावर आडवी रेषा नाही व (3) मध्ये फुलात जास्तीचा त्रिकोण आहे. फक्त (4) तंतोतंत जुळते.
38.एका रांगेत सलीम मध्यभागी 12व्या क्रमांकावर उभा आहे. त्याच रांगेत अंकिता उजवीकडून आठव्या क्रमांकावर उभी असल्यास तिचा डावीकडून कितवा क्रमांक असेल?
- (1) 8
- (2) 16
- (3) 15
- (4) 7
स्पष्टीकरण: सलीम मध्यभागी 12वा आहे. म्हणून रांगेत 11 + 1 + 11 = 23 जण. अंकिताचा डावीकडून क्रमांक = 23 − 8 + 1 = 16 वा.
39.एका बागेत अनुक्रमे गुलाब, मोगरा, लिली, सदाफुली व झेंडूची एकूण 80 फुलझाडे एका रांगेत लावलेली आहेत तर लिलीचे झाड खालीलपैकी कोणत्या क्रमांकावर असेल तो पर्याय निवडा.
- (1) 68
- (2) 45
- (3) 52
- (4) 24
स्पष्टीकरण: प्रत्येक 5 झाडांच्या गटात लिली तिसरी आहे. म्हणून लिली 3, 8, 13, ... (5 च्या पटीत 3 मिळवून) क्रमांकावर येते. 68 = 5 × 13 + 3.
40.अर्नाल्ड उगवत्या सूर्याकडे पाहत उभा होता. तो त्याच स्थितीत डावीकडे 45 अंशाच्या कोनात दोन वेळा वळला तर त्याच्या डाव्या हाताकडील दिशा कोणती असेल?
- (1) ईशान्य
- (2) दक्षिण
- (3) पश्चिम
- (4) आग्नेय
स्पष्टीकरण: तो पूर्वेकडे पाहत आहे. 45° + 45° = 90° डावीकडे वळल्याने तो उत्तरेकडे पाहू लागतो. उत्तरेकडे तोंड असताना डावा हात पश्चिमेकडे असतो.
41.सुखविंदर आकृतीत दाखविल्याप्रमाणे ‘A’ या ठिकाणापासून ‘B’ या ठिकाणापर्यंत चालत गेला तर त्याचा डावा हात किती वेळा पूर्वेकडे येईल? 
- (1) 8
- (2) 3
- (3) 6
- (4) 4
स्पष्टीकरण: दक्षिणेकडे (खाली) चालताना डावा हात पूर्वेकडे येतो. मार्गावर तो 4 वेळा खाली चालतो. म्हणून उत्तर 4.
42.2022 या वर्षातील बालिकादिन सोमवारी आला होता तर त्याच वर्षी शिक्षणदिन कोणत्या वारी आला असेल?
- (1) रविवारी
- (2) शुक्रवारी
- (3) गुरुवारी
- (4) शनिवारी
स्पष्टीकरण: बालिकादिन 3 जानेवारीला व शिक्षणदिन 11 नोव्हेंबरला असतो. 3 जानेवारी ते 11 नोव्हेंबर 2022 मध्ये 312 दिवस आहेत. 312 = 44 आठवडे + 4 दिवस. सोमवार + 4 दिवस = शुक्रवार.
43.बाजूच्या वेन आकृतीत त्रिकोणात खो-खो खेळणारे, आयतात कॅरम खेळणारे व वर्तुळात लंगडी खेळणाऱ्या विद्यार्थ्यांची संख्या दर्शविलेल्या आहेत. यावरून कॅरमपेक्षा लंगडी खेळणाऱ्या विद्यार्थ्यांची संख्या कितीने जास्त अथवा कमी आहे? 
- (1) 8 ने जास्त
- (2) 5 ने जास्त
- (3) 8 ने कमी
- (4) 6 ने कमी
स्पष्टीकरण: लंगडी (वर्तुळ) = 8 + 5 + 7 + 9 = 29. कॅरम (आयत) = 6 + 5 + 7 + 3 = 21. 29 − 21 = 8 ने जास्त.
44.प्रश्नचिन्हांच्या जागी कोणती संख्या येईल ते पर्यायातून निवडा. 
- (1) 110
- (2) 121
- (3) 120
- (4) 101
स्पष्टीकरण: समोरासमोरच्या कोपऱ्यांच्या संख्यांची बेरीज करून गुणाकार करा. पहिला चौरस: (1 + 3) × (2 + 4) = 24. दुसरा: (2 + 4) × (3 + 5) = 48. तिसरा: (3 + 5) × (4 + 6) = 80. शेवटचा: (4 + 6) × (5 + 7) = 120.
45.प्रश्नचिन्हाच्या जागी कोणती संख्या येईल ते पर्यायातून निवडा. 
- (1) 34
- (2) 30
- (3) 32
- (4) 29
स्पष्टीकरण: वर्तुळात क्रमाने पाहा. एकाआड संख्या : 33, 36, 39, 42 (3 ने वाढ). उरलेल्या : 23, 25, 27, ? (2 ने वाढ). म्हणून ? = 29.
प्रश्न क्र. 46 ते 50 साठी सूचना - प्रश्नाच्या सुरुवातीला काही पदे दिलेली आहेत. त्यांचा एका समान वैशिष्ट्यानुसार एक गट तयार होतो. या गटात बसणारे पद दिलेल्या पर्यायांतून निवडा.
46.वसुधा, धरती, क्षमा, __________
- (1) दुहिता
- (2) तनुजा
- (3) अवनी
- (4) कमला
स्पष्टीकरण: वसुधा, धरती, क्षमा हे पृथ्वीचे समानार्थी शब्द आहेत. ‘अवनी’ हाही पृथ्वीचा समानार्थी शब्द आहे.
47.अमिबा, गांडूळ, झुरळ, __________
- (1) पाल
- (2) साप
- (3) कावळा
- (4) गोगलगाय
स्पष्टीकरण: या प्राण्यांना पाठीचा कणा नसतो. गोगलगायीलाही पाठीचा कणा नसतो. पाल, साप, कावळा यांना पाठीचा कणा असतो.
48.दिलेल्या आकृत्यांच्या गटात बसणारी आकृती कोणती? 
- (1)
- (2)
- (3)
- (4)
स्पष्टीकरण: प्रत्येक आकृतीत आतील रेषा बाजूंपेक्षा 2 ने जास्त आहेत: आयत 4 बाजू, 6 रेषा; त्रिकोण 3 बाजू, 5 रेषा; षट्कोन 6 बाजू, 8 रेषा. आकृती (2) ला 5 बाजू व 7 रेषा आहेत.
49.(73, 71), (61, 59), (31, 29), __________
- (1) (19, 17)
- (2) (23, 21)
- (3) (41, 39)
- (4) (31, 33)
स्पष्टीकरण: प्रत्येक जोडीत 2 चा फरक असलेल्या दोन मूळ संख्या आहेत; मोठी संख्या आधी. 19 व 17 अशी जोडी आहे. 21, 39 व 33 मूळ संख्या नाहीत.
50.28, 10, 91, __________
- (1) 12
- (2) 78
- (3) 54
- (4) 87
स्पष्टीकरण: 10, 28 व 91 या त्रिकोणी संख्या आहेत (1 + 2 + 3 + ...). 10 = 1 ते 4, 28 = 1 ते 7, 91 = 1 ते 13 ची बेरीज. 78 = 1 ते 12 ची बेरीज, म्हणून तीही त्रिकोणी संख्या.
51.एका सांकेतिक भाषेत 723 = 6, 392 = 9, 418 = 5 असे लिहितात तर 235 ही संख्या त्याच भाषेत कशी लिहिता येईल?
- (1) 3
- (2) 2
- (3) 5
- (4) 7
स्पष्टीकरण: अंकांचा गुणाकार करून आलेल्या उत्तराच्या अंकांची बेरीज करा. 7 × 2 × 3 = 42, 4 + 2 = 6. 3 × 9 × 2 = 54, 5 + 4 = 9. 4 × 1 × 8 = 32, 3 + 2 = 5. म्हणून 2 × 3 × 5 = 30, 3 + 0 = 3.
52.एका सांकेतिक भाषेत TALE = 4572, SAFE = 6052 व NOTE = 5731 असे लिहिले तर त्याच भाषेत SLATE हा शब्द कसा लिहाल?
(सूचना : अक्षरे व अंकांचा क्रम सारखा असेलच असे नाही.)
(सूचना : अक्षरे व अंकांचा क्रम सारखा असेलच असे नाही.)
- (1) 30275
- (2) 46075
- (3) 64275
- (4) 40635
स्पष्टीकरण: E तिन्ही शब्दांत व 5 तिन्ही संकेतांत आहे. म्हणून E = 5. TALE व SAFE मध्ये A, E सामाईक व संकेतांत 5, 2 सामाईक. म्हणून A = 2. TALE व NOTE मध्ये T, E सामाईक व 7, 5 सामाईक. म्हणून T = 7. त्यामुळे L = 4 व S = 6 किंवा 0. SLATE = 6, 4, 2, 7, 5 = 64275.
प्रश्न क्र. 53 व 54 साठी सूचना - संख्या व चिन्हांचा तक्ता पाहून प्रश्नांची उत्तरे लिहा.
| संख्या | 5 | 3 | 8 | 0 | 6 | 2 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| चिन्हे | ⊗ | △ | ● | @ | # | □ |
53.● अधिक # भागिले □ वजा ⊗ = किती?
- (1) □
- (2) #
- (3) ⊗
- (4) @
स्पष्टीकरण: 8 + 6 ÷ 2 − 5 = 8 + 3 − 5 = 6. 6 चे चिन्ह # आहे.
54.वरील तक्त्यातील दिलेले अंक एकदाच वापरून लहानात लहान सहा अंकी संख्या तयार केल्यास खालीलपैकी कोणता योग्य पर्याय येईल तो निवडा?
- (1) @ □ △ ⊗ # ●
- (2) □ @ △ ⊗ ● #
- (3) □ @ △ ⊗ # ●
- (4) □ @ △ # ⊗ ●
स्पष्टीकरण: सहा अंकी संख्या 0 ने सुरू होत नाही. लहानात लहान संख्या 203568 = □ @ △ ⊗ # ●. पर्याय (1) 0 ने सुरू होतो, म्हणून ती सहा अंकी संख्या नाही.
55.चित्रकलेच्या तासाला तुम्ही काढलेल्या सुंदर चित्रावर तुमच्या चुकीमुळे पाणी पडले तर तुम्ही काय कराल?
- (1) रडत बसाल.
- (2) शिक्षकांना मित्रामुळे पाणी पडल्याचे खोटे कारण सांगाल.
- (3) पुन्हा दुसरे चित्र काढेन.
- (4) मित्राला दोष देत बसाल.
स्पष्टीकरण: चूक आपली होती. ती मान्य करून पुन्हा नवे चित्र काढणे योग्य आहे.
56.करोनाच्या काळात सरकारी नियमांचे पालन करताना खालीलपैकी कोणाची कृती अयोग्य असेल?
- (1) पर्णिका बाहेरून घरी आणलेल्या वस्तूंचे निर्जंतुकीकरण करते.
- (2) कृष्णा गर्दीच्या ठिकाणी सामाजिक अंतरावर उभा राहतो.
- (3) वैभव कामाव्यतिरिक्त घराबाहेर पडत नाही.
- (4) विद्या घरातून बाहेर पडताना मास्क लावते. परंतु बाहेरून परत आल्यावर हातपाय न धुता घरात वावरते.
स्पष्टीकरण: बाहेरून घरी आल्यावर हातपाय धुणे आवश्यक आहे. विद्या तसे करत नाही. म्हणून तिची कृती अयोग्य.
57.व, स, र, व, र, म, ग, व, र, स, म, व
वरील अक्षरमालेतील सर्वात जास्त वेळा आलेले अक्षर कोणते ते पर्यायातून निवडा.
वरील अक्षरमालेतील सर्वात जास्त वेळा आलेले अक्षर कोणते ते पर्यायातून निवडा.
- (1) र
- (2) म
- (3) व
- (4) स
स्पष्टीकरण: ‘व’ 4 वेळा, ‘र’ 3 वेळा, ‘स’ 2 वेळा व ‘म’ 2 वेळा आले आहे.
58.‘वृक्षसंवर्धन, पंचक्रोशी, ऋषीपंचमी, कर्मवीर, अदृश्य, ज्ञानकुंभ, अथर्वशीर्ष’ या अक्षरसमूहात एकूण जोडाक्षरे किती आहेत?
- (1) 7
- (2) 8
- (3) 12
- (4) 10
स्पष्टीकरण: जोडाक्षरे : वृक्षसंवर्धन (क्ष, र्ध), पंचक्रोशी (क्रो), कर्मवीर (र्म), अदृश्य (श्य), ज्ञानकुंभ (ज्ञ), अथर्वशीर्ष (र्व, र्ष). ऋषीपंचमी मध्ये जोडाक्षर नाही. एकूण 8.
59.52, 41, 74, 63, 18, 94, 35, 46
वरील मालिकेतील प्रत्येक संख्येतील अंकांची अदलाबदल करून तयार होणाऱ्या संख्यांपैकी किती विषम वर्गसंख्या तयार होतात?
वरील मालिकेतील प्रत्येक संख्येतील अंकांची अदलाबदल करून तयार होणाऱ्या संख्यांपैकी किती विषम वर्गसंख्या तयार होतात?
- (1) 3
- (2) 5
- (3) 6
- (4) 4
स्पष्टीकरण: नवीन संख्या : 25, 14, 47, 36, 81, 49, 53, 64. वर्गसंख्या : 25, 36, 81, 49, 64. त्यांपैकी विषम : 25, 81, 49 = 3.
60.ABCDE FGHIJ KLMNO PQRST UVWXY
वरील इंग्रजी अक्षरमालेतील उजवीकडून 12 वे, 18 वे, 21 वे अक्षर घेऊन तयार होणाऱ्या अर्थपूर्ण इंग्रजी शब्दाचे मधले अक्षर कोणते?
वरील इंग्रजी अक्षरमालेतील उजवीकडून 12 वे, 18 वे, 21 वे अक्षर घेऊन तयार होणाऱ्या अर्थपूर्ण इंग्रजी शब्दाचे मधले अक्षर कोणते?
- (1) E
- (2) L
- (3) H
- (4) N
स्पष्टीकरण: मालिकेत 25 अक्षरे आहेत (Z नाही). उजवीकडून 12 वे = N, 18 वे = H, 21 वे = E. शब्द HEN. मधले अक्षर E.
प्रश्न क्र. 61 ते 65 साठी सूचना - गटात न बसणारे पद ओळखा.
61.गटात न बसणारे पद ओळखा.
- (1) कळप
- (2) गठ्ठा
- (3) डझन
- (4) समूह
स्पष्टीकरण: कळप, गठ्ठा, समूह हे समूहदर्शक शब्द आहेत. डझन ही ठरावीक संख्या (12) आहे. मराठी माध्यमाच्या अंतिम उत्तरसूचीत (2) गठ्ठा हे उत्तरही ग्राह्य धरले आहे.
62.गटात न बसणारे पद ओळखा.
- (1) मुंबई
- (2) कोलकाता
- (3) जयपूर
- (4) नागपूर
स्पष्टीकरण: मुंबई, कोलकाता व जयपूर या राज्यांच्या राजधान्या आहेत. नागपूर राजधानी नाही.
63.गटात न बसणारी आकृती ओळखा. 
- (1)
- (2)
- (3)
- (4)
स्पष्टीकरण: आकृती (1), (2) व (4) मध्ये आकृतीचे 3 समान भाग केले आहेत. आकृती (3) मध्ये मधला भाग दोन्ही टोकांच्या भागांपेक्षा मोठा आहे. म्हणून (3) ही गटात न बसणारी आकृती.
64.गटात न बसणारी आकृती ओळखा. 
- (1)
- (2)
- (3)
- (4)
स्पष्टीकरण: मधल्या पट्ट्याची तुलना करा. आकृती (1) मध्ये पट्ट्यावर रेषा कमी आहेत व तो फुलाच्या बाहेर खाली जातो. बाकी तीन आकृत्या फिरवल्यावर एकमेकींशी जुळतात.
65.गटात न बसणारे पद ओळखा.
- (1) 4415
- (2) 2204
- (3) 3254
- (4) 2313
स्पष्टीकरण: अंकांची बेरीज : 4415 → 14, 2204 → 8, 3254 → 14, 2313 → 9. फक्त 2313 च्या अंकांची बेरीज विषम आहे (त्याला 3 ने भाग जातो).
66.खालील संख्यामालिकेत प्रश्नचिन्हाच्या जागी कोणती संख्या येईल?
6, 13, 32, 69, 130, ?
6, 13, 32, 69, 130, ?
- (1) 348
- (2) 734
- (3) 221
- (4) 517
स्पष्टीकरण: प्रत्येक पद = घन + 5 : 1 + 5, 8 + 5, 27 + 5, 64 + 5, 125 + 5. पुढील पद = 216 + 5 = 221.
67.खालील आकृत्यांमध्ये विशिष्ट प्रकारचा क्रम आहे. तो क्रम ओळखून प्रश्नचिन्हाच्या जागी कोणती आकृती येईल ते शोधा. 
- (1)
- (2)
- (3)
- (4)
स्पष्टीकरण: बाण फिरतात : उजवा-खाली, डावा-खाली, डावा-वर, म्हणून पुढे उजवा-वर. चौरस : खाली-उजवीकडे, वर-उजवीकडे, वर-डावीकडे, म्हणून पुढे खाली-डावीकडे. त्रिकोण : वर-उजवीकडे, खाली-उजवीकडे, खाली-डावीकडे, म्हणून पुढे वर-डावीकडे. आकृती (4) अशी आहे.
68.पुढे दिलेल्या चिन्हांच्या मालिकेतील प्रश्नचिन्हाच्या जागी कोणता चिन्हांचा गट येईल ते पर्यायातून निवडा.
< + > ? ○ > △ ? < + ○ < ? > △ ? > △ ○ < △ ? < + >
< + > ? ○ > △ ? < + ○ < ? > △ ? > △ ○ < △ ? < + >
- (1) △ < + + ○
- (2) △ ○ + + ○
- (3) + > < △ ○
- (4) ○ < > △ +
स्पष्टीकरण: पाच-पाच चिन्हांचे गट करा : < + > △ ○ | > △ ○ < + | ○ < + > △ | + > △ ○ < | △ ○ < + >. प्रत्येक गटात तीच पाच चिन्हे फिरून येतात. गाळलेली चिन्हे : △, ○, +, +, ○.
69.पुढील संख्यामालिकेतील चुकीचे पद ओळखा.
117, 161, 207, 253, 299
117, 161, 207, 253, 299
- (1) 253
- (2) 161
- (3) 117
- (4) 299
स्पष्टीकरण: 161 पासून संख्या 46 ने वाढतात : 161, 207, 253, 299. म्हणून पहिले पद 161 − 46 = 115 हवे; 117 चुकीचे.
70.पुढील संख्यामालिकेतील चुकीचे पद ओळखा.
170, 178, 194, 206, 218
170, 178, 194, 206, 218
- (1) 218
- (2) 178
- (3) 194
- (4) 206
स्पष्टीकरण: संख्या 12 ने वाढतात : 194, 206, 218. म्हणून दुसरे पद 170 + 12 = 182 हवे; 178 चुकीचे. अंतिम उत्तरसूचीत (2) 178 किंवा (4) 206 हे उत्तर ग्राह्य धरले आहे.
71.सीमा रिमापेक्षा 7 वर्षांनी मोठी आहे. दोघींच्या आजच्या वयांची बेरीज 53 वर्षे असल्यास सीमाचे सहा वर्षांनंतरचे वय किती वर्षे असेल?
- (1) 36 वर्षे
- (2) 30 वर्षे
- (3) 29 वर्षे
- (4) 34 वर्षे
स्पष्टीकरण: रिमा = (53 − 7) ÷ 2 = 23. सीमा = 23 + 7 = 30. 6 वर्षांनंतर सीमा 36 वर्षांची होईल.
72.अनन्या आकांक्षापेक्षा उंच पण अनुष्कापेक्षा बुटकी आहे आणि अनुष्का आर्यापेक्षा बुटकी आणि अनन्यापेक्षा उंच आहे तर सर्वात उंच कोण असेल?
- (1) अनुष्का
- (2) आर्या
- (3) अनन्या
- (4) आकांक्षा
स्पष्टीकरण: बुटकी ते उंच : आकांक्षा, अनन्या, अनुष्का, आर्या. आर्या सर्वात उंच.
73.मानवला 5 मावश्या व 4 मामा आहेत. त्यांची एक मावशी शिक्षिका आहे तर शिक्षिका असणाऱ्या मावशीला अनुक्रमे किती बहिणी व भाऊ आहेत?
- (1) 6 व 4
- (2) 4 व 5
- (3) 5 व 4
- (4) 4 व 6
स्पष्टीकरण: शिक्षिका मावशीच्या बहिणी : इतर 4 मावश्या व मानवची आई = 5. भाऊ : 4 मामा. म्हणून 5 व 4.
74.खालील आकृतीत त्रिकोणांची एकूण संख्या किती आहे? 
- (1) 11
- (2) 14
- (3) 12
- (4) 13
स्पष्टीकरण: शिरोबिंदू लक्षात घेऊन मोजा. उजवा कोपरा शिरोबिंदू असलेले त्रिकोण : 10. तो शिरोबिंदू नसलेले त्रिकोण : 3 (उभ्या रेषांमुळे डावीकडे झालेले दोन व उभी रेषा तिरक्या रेषेला छेदते तेथे झालेला एक लहान). एकूण = 10 + 3 = 13.
75.खालील आकृतीत चौरसांची एकूण संख्या किती असेल? 
- (1) 10
- (2) 13
- (3) 14
- (4) 12
स्पष्टीकरण: लहान चौरस : डावीकडे 5 व तळाशी आणखी 5 = 10. तळाशी 2 × 2 लहान चौरसांचे चौरस = 2. वरच्या चार ओळींनी बनलेला मोठा चौरस = 1. एकूण = 13.
उत्तरसूची
महाराष्ट्र राज्य परीक्षा परिषद, पुणे यांच्या अंतिम उत्तरसूचीनुसार. प्रश्न क्रमांक, नंतर अचूक पर्याय.
1 · 4
2 · 2
3 · 3
4 · 4
5 · 1
6 · 4
7 · 3
8 · 3
9 · 2
10 · 3
11 · 2
12 · 1
13 · 2
14 · 1 किंवा 2
15 · 3
16 · 4
17 · 2
18 · 3
19 · 2
20 · 4
21 · 4
22 · 2
23 · 3
24 · 4
25 · 3
26 · 3
27 · 4
28 · 1
29 · 4
30 · 3
31 · 2
32 · 1
33 · 3
34 · 4
35 · 2 किंवा 3 किंवा 4
36 · 4
37 · 4
38 · 2
39 · 1
40 · 3
41 · 4
42 · 2
43 · 1
44 · 3
45 · 4
46 · 3
47 · 4
48 · 2
49 · 1
50 · 2
51 · 1
52 · 3
53 · 2
54 · 3
55 · 3
56 · 4
57 · 3
58 · 2
59 · 1
60 · 1
61 · 2 किंवा 3
62 · 4
63 · 3
64 · 1
65 · 4
66 · 3
67 · 4
68 · 2
69 · 3
70 · 2 किंवा 4
71 · 1
72 · 2
73 · 3
74 · 4
75 · 2
Advertisement