१५. थोरांची ओळख
लेखक — बाबुसिंग राठोड | डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम व लालबहादूर शास्त्री — संपूर्ण स्वाध्याय (बालभारती).
शेअर कराAdvertisement
पाठाविषयी
या पाठात डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम व लालबहादूर शास्त्री या दोन थोर व्यक्तींची ओळख करून दिली आहे. डॉ. कलाम हे नामवंत शास्त्रज्ञ व भारताचे अकरावे राष्ट्रपती होते. लालबहादूर शास्त्री हे भारताचे दुसरे पंतप्रधान होते.
महत्त्वाचे मुद्दे
- डॉ. कलाम यांचा जन्म रामेश्वरम (तमिळनाडू) येथे झाला.
- त्यांना गणित विषयाची आवड होती.
- अग्नी क्षेपणास्त्राच्या यशस्वी चाचणीमुळे त्यांचे जगभरात कौतुक झाले.
- लालबहादूर शास्त्री यांचा जन्म मोगलसराई (उत्तर प्रदेश) येथे झाला.
- शास्त्रीजींना संस्कृत भाषेची आवड होती.
- दोघांनाही ‘भारतरत्न’ हा सर्वोच्च सन्मान मिळाला.
शब्दार्थ
- उदरनिर्वाह – पोट भरण्याचे साधन
- क्षेपणास्त्र – दूरवर मारा करणारे अस्त्र
- मरणोत्तर – मृत्यूनंतर
- व्रत – निश्चयाने पाळायचा नियम
- अद्वितीय – अतुलनीय
प्रसिद्ध लेखक. त्यांच्या ‘भारताचे भाग्यविधाते’ या पुस्तकातून या पाठातील उतारे निवडण्यात आले आहेत. त्यांचे ‘श्रीसमर्थ रामदास स्वामींचे श्लोक मनोबोध ओवीरूप दासबोध व करुणाष्टके’ हे पुस्तकही प्रसिद्ध आहे.
पाठाचा आशय : या उताऱ्यांतून डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम व लालबहादूर शास्त्री यांच्या कार्याची ओळख विद्यार्थ्यांना होणार आहे.
| पूर्ण नाव | अवुल पाकीर जैनुलाब्दीन अब्दुल कलाम |
| जन्म | १५ ऑक्टोबर १९३१, रामेश्वरम (तमिळनाडू) |
| मृत्यू | २७ जुलै २०१५ |
| शालेय शिक्षण | रामनाथपूरम येथे |
| पद | भारताचे अकरावे राष्ट्रपती |
| विशेष आवड | गणित विषयाची |
| पुरस्कार | पद्मभूषण, पद्मविभूषण, भारतरत्न |
डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम यांचा जन्म तमिळनाडू राज्यातील रामेश्वरम येथे झाला.
शासनाने त्यांना पद्मभूषण, पद्मविभूषण आणि भारतरत्न या सर्वोच्च मानांच्या पुरस्कारांनी सन्मानित केले आहे.
डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम हे नामवंत शास्त्रज्ञ होते. ते विक्रम साराभाई अवकाश केंद्राचे प्रमुख झाले. अग्नी क्षेपणास्त्राच्या यशस्वी चाचणीमुळे त्यांचे जगभरात कौतुक झाले.
त्यांनी पंतप्रधानांचे सल्लागार म्हणून काम केले. पुढे ते भारताचे अकरावे राष्ट्रपती झाले. आपल्या कार्याने त्यांनी देशाची नवी ओळख निर्माण केली. शेवटपर्यंत त्यांनी विद्येची साधना केली.
शोध घेऊ या : डॉ. ए.पी.जे. अब्दुल कलाम यांनी लिहिलेल्या पुस्तकांची यादी करा व त्यांचे ‘अग्निपंख’ हे पुस्तक वाचा.
| पुस्तक | थोडक्यात |
|---|---|
| अग्निपंख (Wings of Fire) | त्यांचे आत्मचरित्र — मराठी अनुवाद ‘अग्निपंख’ |
| इंडिया २०२० | भारताच्या विकासाचे स्वप्न मांडणारे पुस्तक |
| इग्नायटेड माइंड्स | तरुणांना प्रेरणा देणारे लेखन |
| माय जर्नी | जीवनप्रवासातील आठवणी |
| टर्निंग पॉइंट्स | राष्ट्रपतीपदाच्या काळातील अनुभव |
माहितीसाठी : डॉ. कलाम यांना ‘मिसाईल मॅन ऑफ इंडिया’ असे म्हटले जाते. त्यांचा जन्मदिन १५ ऑक्टोबर हा ‘वाचन प्रेरणा दिन’ म्हणून साजरा केला जातो.
Advertisement
| जन्म | २ ऑक्टोबर १९०४, मोगलसराई (उत्तर प्रदेश) |
| मृत्यू | ११ जानेवारी १९६६ |
| वडिलांचे नाव | शारदाप्रसाद श्रीवास्तव |
| आईचे नाव | रामदुलारिदेवी |
| वडिलांचा व्यवसाय | प्राथमिक शाळेत शिक्षक; लोक त्यांना ‘मुंशीजी’ म्हणत |
| आवडता विषय | संस्कृत भाषा |
| पद | भारताचे दुसरे पंतप्रधान |
| कार्यकाळ | ९ जून १९६४ ते ११ जानेवारी १९६६ (सुमारे अठरा महिने) |
| पुरस्कार | ‘भारतरत्न’ (मरणोत्तर) |
माहितीसाठी : लालबहादूर शास्त्री यांनी दिलेली ‘जय जवान, जय किसान’ ही घोषणा आजही प्रसिद्ध आहे. त्यांचा जन्मदिन २ ऑक्टोबर हा महात्मा गांधी जयंतीचाही दिवस आहे.
लालबहादूर शास्त्री यांचा जन्म २ ऑक्टोबर १९०४ रोजी उत्तर प्रदेश राज्यातील मोगलसराई येथे झाला.
लालबहादूर शास्त्री यांना संस्कृत भाषेची अतिशय आवड होती.
लालबहादूर शास्त्री यांना मरणोत्तर ‘भारतरत्न’ पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.
१. लालबहादूर शास्त्री यांच्याविषयीची पुस्तके मिळवा व वाचा. २. शालेय ग्रंथालयातून समाजसुधारकांविषयीची पुस्तके मिळवा व वाचा. ३. आंतरजालाच्या साहाय्याने भारतीय समाजसुधारकांची माहिती मिळवा व वहीत लिहा.
मदतीसाठी — काही थोर भारतीय समाजसुधारक :
| समाजसुधारक | कार्य |
|---|---|
| महात्मा जोतिराव फुले | मुलींसाठी पहिली शाळा; अंधश्रद्धा व जातिभेदाविरुद्ध कार्य |
| सावित्रीबाई फुले | भारतातील पहिल्या शिक्षिका; स्त्रीशिक्षणाच्या प्रणेत्या |
| डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर | भारतीय राज्यघटनेचे शिल्पकार; समतेसाठी लढा |
| राजर्षी शाहू महाराज | आरक्षणाची सुरुवात; शिक्षणासाठी वसतिगृहे |
| महर्षी धोंडो केशव कर्वे | स्त्रीशिक्षण व विधवा पुनर्विवाहाचे कार्य |
| गोपाळ गणेश आगरकर | बुद्धिप्रामाण्यवाद व सामाजिक सुधारणा |
- ‘थोरांची ओळख’ या पाठाचे लेखक कोण? — बाबुसिंग राठोड.
- हे उतारे कोणत्या पुस्तकातून घेतले आहेत? — ‘भारताचे भाग्यविधाते’.
- डॉ. कलाम यांचे पूर्ण नाव काय? — अवुल पाकीर जैनुलाब्दीन अब्दुल कलाम.
- डॉ. कलाम यांनी शालेय शिक्षण कोठे पूर्ण केले? — रामनाथपूरम येथे.
- डॉ. कलाम यांना शिक्षणासाठी कोणी मदत केली? — त्यांच्या बहिणीने स्वतःचे दागिने गहाण ठेवून.
- डॉ. कलाम कोणत्या केंद्राचे प्रमुख झाले? — विक्रम साराभाई अवकाश केंद्राचे.
- कोणत्या चाचणीमुळे त्यांचे जगभरात कौतुक झाले? — अग्नी क्षेपणास्त्राच्या यशस्वी चाचणीमुळे.
- शास्त्रीजींच्या वडिलांना लोक काय म्हणत? — ‘मुंशीजी’.
- शास्त्रीजींनी कोणत्या संघासोबत काम केले? — भारत सेवक संघासोबत.
- शास्त्रीजींचा पंतप्रधानपदाचा कार्यकाळ किती होता? — ९ जून १९६४ ते ११ जानेवारी १९६६ — सुमारे अठरा महिने.
विद्यार्थ्यांना थोर समाजसुधारक, क्रांतिकारक व देशभक्तीने प्रेरित अशा थोर व महान व्यक्तींची माहिती द्यावी. वर्तमानपत्रांतील व विविध पुस्तकांतील माहिती वाचण्यास सांगावी. वर्तमानपत्रातील कात्रणे कापून त्यांचा संग्रह करण्यास सांगावे. शाळेतील विविध उपक्रमांमधून थोर व्यक्तींची माहिती सांगण्यासाठी व लिहिण्यासाठी विद्यार्थ्यांना प्रेरित करावे.